Soms gebeurt er iets waardoor je leven niet meer loopt zoals je gewend was. Door ziekte of lichamelijke klachten kun je ineens minder dan voorheen. Wat vanzelfsprekend was, is dat niet meer.
Misschien merk je dat je moet inleveren op energie, op werk, op sociale momenten of op dingen die je graag deed. Dat kan verwarrend, confronterend en pijnlijk zijn. Sinds 2025 weet ik dat ik Post-Covid heb en vanuit deze ervaring schrijf ik.
Levend verlies
De gevolgen van de klachten en beperkingen op je dagelijkse leven kunnen leiden tot een gevoel van rouw. Dit wordt ook wel levend verlies genoemd. Je verliest hetgeen wat ooit vanzelfsprekend was. Je moet afscheid nemen van hoe het was, terwijl je tegelijkertijd verder moet leren leven met deze nieuwe werkelijkheid.
Dat kan gevoelens geven van:
* verdriet
* frustratie
* somberheid
* machteloosheid
En soms ook:
* opluchting als je stopt met vechten tegen wat niet meer lukt
Wat je kunt ervaren
Als je leven verandert door ziekte of klachten, gaat het niet alleen over je lichaam. Het raakt meerdere lagen tegelijk.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat:
- je minder energie hebt en keuzes moet maken in wat nog wel en niet kan
- je dingen moet loslaten die je belangrijk vond, zoals werk, sport of hobby’s, wat kan leiden tot een verlies van identiteit
- contact met anderen verandert, omdat je niet altijd meer mee kunt doen wat gevoelens van eenzaamheid kan veroorzaken
- je je soms minder waardevol voelt, omdat je minder kunt bijdragen dan voorheen
- je zoekende bent naar hoe je je dagen invult en wat nog bij je past; een gevoel van verlies aan zingeving
Leren omgaan met wat er is
Als je leven verandert, is dat niet iets wat je even oplost. Het is een proces waarin je stap voor stap probeert je plek opnieuw te vinden, in een leven dat anders is geworden. Dat proces kost tijd en het gaat vaak met vallen en opstaan.
Soms:
- blijf je hopen dat het weer wordt zoals vroeger
- heb je moeite om te accepteren wat er veranderd is
- zoek je naar hoe je hiermee verder moet
- ga je geregeld over je grenzen en moet je dat daarna ‘bezuren’
Dat is niet vreemd!
Soms lukt het om er iets meer rust in te vinden.
En soms is het er weer volop: het gemis, de frustratie of het verlangen naar hoe het was.
Dat hoort er allemaal bij.
Wat kan helpen
Er zijn geen snelle oplossingen als je leven zo verandert en geen vaste volgorde om het te versnellen. Het is ook een heel persoonlijk proces, met ieder zijn eigen tempo.
Onderstaande tips helpen mij bij dit proces.
- Geef jezelf de ruimte om te voelen wat je kwijt bent. Alle gevoelens die je ervaart zijn een normale reactie op je huidige situatie en mogen erkend en gevoeld worden.
- Probeer je te richten op wat je wél kan, ook al is het minder dan eerst.
- Wees mild voor jezelf als dingen niet lukken zoals je gewend was.
- Blijf verbinding houden met anderen en zoek zonodig steun bij lotgenoten.
- Heb je eerder tegenslag gekend? Wat heeft je toen geholpen en kijk of je dat nu opnieuw in kan zetten.
- Bekijk geregeld wat je nú nodig hebt, in plaats van wat je “zou moeten”
- Vraag iemand die dichtbij je staat om je af en toe te vragen: “Wat helpt jou vandaag het meest?”
Voor vandaag
Kies vandaag één moment waarop je even stilstaat.
Vraag jezelf: “Wat is nu (nog) haalbaar voor mij?”
Niet wat je zou willen, maar wat er op dit moment haalbaar is.
Toen ik merkte dat mijn lichaam niet meer deed wat het eerder wel kon, veranderde er meer dan alleen mijn energie. Ik moest niet alleen wennen aan wat er niet meer lukte, maar ook aan het gevoel dat mijn leven anders was geworden.
Misschien herken je dat.
Deze oefening helpt je om daar op jouw manier bij stil te staan.
Wat laat je achter, wat neem je mee
Als er iets meer ruimte komt, kan het helpend zijn om te kijken wat je energie geeft en wat je energie kost.
Niet om alles te veranderen, maar om beter te voelen wat je nodig hebt in je dagelijks leven.
Oefening: Wat geeft je energie en wat kost je energie?