Liefde is een universeel gevoel en kent vele vormen; zoals de liefde die je voelt voor je partner, je kind, jezelf, familie en vrienden, voor dieren, de natuur of iets wat groter is dan onszelf.
Er is nauwelijks een ander menselijk gevoel dat zo vaak is beschreven en verbeeld als de liefde. In boeken en gedichten, in films en liedjes, en in kunst.
En toch…
Als liefde zo’n grote rol speelt in ons leven, wat maakt het dan soms zo ingewikkeld? In dit artikel neem ik je mee in waarom het soms lastig is om de liefde te blijven voelen, wat er dan gebeurt tussen twee mensen, en wat kan helpen om elkaar weer te vinden.
Soms gebeurt het ineens
Je zit samen, er wordt iets gezegd… en de sfeer kantelt.
Wat eerst nog licht voelde, wordt zwaar.
Alsof er iets tussen jullie in komt te staan, zonder dat je precies weet wat.
Je bedoelt het niet verkeerd, en toch voelt de ander zich geraakt.
Voor je het weet, zit je allebei ergens anders dan waar je begon.
Liefde maakt kwetsbaar
Misschien is dat wel één van de meest uitdagende kanten van liefde. Dat juist de persoon bij wie je je het meest verbonden voelt, ook degene is die je het diepst kan raken.
Niet omdat we iets per se verkeerd doen, maar omdat er in een relatie meer meespeelt dan wat er op dat moment gebeurt.
In nabijheid wordt zichtbaar wat er zoal in ons leeft; oude pijn, onzekerheden en het verlangen om gezien en begrepen te worden. Bijvoorbeeld wanneer een opmerking ons harder raakt dan we zouden willen.
En juist daar, op de plek waar we ons geraakt voelen, wanneer we ons even niet gezien, begrepen of veilig voelen, kan het gaan schuren en liefdespijn ontstaan.
Wanneer we elkaar kwijtraken
In de loop van een relatie ontstaan er patronen.
De één probeert te begrijpen, stelt vragen, zoekt naar woorden.
De ander voelt zich misschien onder druk gezet, of zelfs beoordeeld.
De één gaat nog iets meer zijn best doen.
De ander trekt zich terug of verdedigt zich.
En zo ontstaat er iets wat geen van beiden wil, maar waar je toch samen in terechtkomt.
Verandering begint op het moment dat we dit soort patronen leren herkennen. Dat we op het moment dat zoiets gebeurt kunnen opmerken: “Hé, dit is zo’n moment waarop we elkaar kwijt lijken te raken.”
Wat een relatie ook laat zien
Naast het ontstaan van patronen, worden ook onze overtuigingen en manieren om met spanning om te gaan zichtbaar.
Bijvoorbeeld:
- de overtuiging dat je het nooit goed genoeg doet, waardoor een simpele opmerking al als kritiek kan voelen
- de neiging om alles uit te willen praten, terwijl de ander juist stilte nodig heeft
- de behoefte om begrepen te worden, maar moeite hebben om onder woorden te brengen wat je voelt
- de gewoonte om je terug te trekken als iets spannend wordt, of juist de neiging om er bovenop te zitten
Of het feit dat je:
- snel verantwoordelijkheid neemt voor de ander, en jezelf daarin voorbijloopt
- moeite hebt met onduidelijkheid en graag helderheid wilt, terwijl de ander nog zoekende is
- bevestiging nodig hebt, maar dat niet altijd durft te vragen
Juist in een relatie komen dit soort patronen naar boven. Niet omdat er iets mis is met ons, maar omdat nabijheid raakt aan wat voor ons belangrijk en kwetsbaar is.
Op zulke momenten, wanneer er iets geraakt wordt in ons, reageren we vaak anders dan we eigenlijk zouden willen. Waar we verlangen naar verbinding, kunnen we ons juist afsluiten, bijvoorbeeld door stil te vallen, kortaf te reageren of het gesprek te vermijden.
Soms omdat we bang zijn om de ander te kwetsen, maar vaak ook omdat we zelf niet goed weten wat we voelen of nodig hebben.
Waar we begrepen willen worden, kunnen we elkaar kwijtraken. Bijvoorbeeld wanneer de één vragen blijft stellen om dichterbij te komen, terwijl de ander dat ervaart als druk of kritiek. Of wanneer je zo graag wilt dat de ander je snapt, dat je steeds stelliger wordt in wat je zegt en de ander zich juist verder terugtrekt.
En zo ontstaat er afstand, terwijl we eigenlijk dichter bij elkaar wilden komen.
Liefdeslessen
Als ik terugkijk, realiseer ik me hoe weinig we eigenlijk leren over liefde en relaties. Niet op school. En vaak ook niet van huis uit.
In mijn eigen leven liep ik tegen situaties aan waar ik geen woorden voor had. Relaties die veranderden of eindigden, verwachtingen die niet uitkwamen,
het zoeken naar balans tussen geven en ontvangen en tussen jezelf zijn en samen zijn.
Ik kreeg wel de ervaringen, maar niet altijd de handvatten. Dat maakte dat ik op zoek ging naar inzicht, naar begrip en naar manieren om hier anders mee om te gaan. Langzaam begon ik te zien dat een relatie niet alleen iets is wat je “hebt”, maar ook iets waarin je kunt leren.
Liefde als vaardigheid
Voor mij hoort een relatie een omgeving te zijn van liefde, veiligheid en verbinding.
Een relatie hebben en onderhouden, zowel met onszelf als met een ander, vraagt om aandacht en oefening. Het zijn vaardigheden waarin we ons kunnen bekwamen. Niet om perfect te worden, maar wel om elkaar beter te leren begrijpen.
Wat daarbij helpt, is verrassend eenvoudig en tegelijk niet altijd makkelijk.
Herkennen wanneer het schuurt
Vaak begint het klein, in signalen die je lichaam en gedrag al laten zien:
- je voelt spanning in je buik of borst
- je ademhaling wordt sneller of oppervlakkiger
- je merkt irritatie of ongeduld op
- je gaat sneller praten, harder praten of juist stilvallen
- je herhaalt je punt, omdat je je niet gehoord voelt
- je denkt: “hij/zij snapt me niet”of “dit gaat weer zo”
Ook in het contact kun je het merken:
- de toon verandert
- het gesprek wordt minder open
- je voelt afstand, terwijl je juist verbinding wilt
Als we dit herkennen, helpt het om even niet door te gaan op de automatische piloot, maar stil te staan bij wat er gebeurt. Bijvoorbeeld: “Ik merk dat dit me raakt” of “Volgens mij zitten we niet helemaal op dezelfde lijn.”
Door dat moment van bewustwording ontstaat er even pauze. Hierdoor krijgen we de kans om anders te reageren dan we gewend zijn.
Creëer een emotioneel veilige omgeving
Emotionele veiligheid begint bij het gevoel: Ik mag er zijn zoals ik ben, met wat ik voel en denk, ook als dat anders is dan de ander.
In zo’n omgeving voelen we ons vertrouwd genoeg om te delen wat er echt in ons leeft. Daarbij mogen we erop vertrouwen dat de ander (leert) met compassie hierop te reageren.
Wat helpt daarbij?
1. Luister aandachtig naar de ander zonder meteen te reageren of op te lossen
Ga niet alvast bedenken wat je gaat zeggen, maar hoor echt wat de ander deelt. Haak daarop in.
2. Nieuwsgierig blijven in plaats van invullen
Niet aannemen dat je weet wat de ander bedoelt, maar open blijven staan en open vragen stellen: “Wat bedoel je precies?” of "Hoe is dat voor jou?"
3. Zacht taalgebruik
Minder van: “jij doet altijd…” of “jij doet nooit…”
Meer van: “ik merk dat…” of “ik voel…”
4. Erkenning geven, ook als je het niet eens bent
Erkenning geven betekent dat we laten merken dat we de ander zien en horen in wat hij of zij ervaart, ook als wij het anders zien. We nemen daarmee de beleving van de ander serieus. Hierdoor hoeft de ander zich minder te verdedigen en wordt het gesprek rustiger.
In plaats van te zeggen:
- “Dat is toch niet nodig om je zo te voelen”
- “Je overdrijft een beetje”
Kunnen we zeggen:
- “Dit is dus belangrijk voor je”
- “Ik hoor wat je zegt”
5. Je eigen kwetsbaarheid laten zien
Niet alleen reageren op de ander, maar ook iets van jezelf laten zien: “Ik merk dat ik dit spannend vind om te zeggen.”
6. Ruimte laten voor verschil
Wanneer iemand iets deelt wat anders is dan hoe wij het zien, willen we vaak helpen, uitleggen of nuanceren. Maar daardoor kan de ander het gevoel krijgen dat zijn of haar beleving niet klopt. Ruimte laten voor verschil betekent dat we kunnen toelaten dat de ander iets anders ervaart dan wij, zonder dat we dat meteen hoeven te corrigeren of op te lossen.
Bijvoorbeeld:
• de één wil praten, terwijl de ander stilte nodig heeft
• de één voelt zich geraakt, terwijl de ander het niet zo bedoelde
• de één zoekt duidelijkheid, terwijl de ander nog zoekende is
Wanneer die ruimte er is, ontstaat er veiligheid. We hoeven ons minder te verdedigen en durven meer te delen. Emotionele veiligheid ontstaat niet in één keer. Het groeit door herhaling van dit soort kleine momenten.
Gericht blijven op elkaar
Het dagelijks leven vraagt veel van ons. Afspraken, taken, verantwoordelijkheden. Wanneer we daar steeds in blijven hangen, kunnen we elkaar langzaam uit het oog verliezen.
Gericht blijven op elkaar betekent dat we niet alleen samen het leven organiseren, maar ook bewust tijd maken om echt contact te hebben.
Even zitten zonder afleiding. Echt luisteren.
Even vragen: hoe is het met je?
Juist die kleine momenten houden de verbinding levend.
Beschikbaar zijn voor elkaar
Verbinding groeit wanneer we ervaren dat de ander er voor ons is. Misschien niet altijd perfect, maar wanneer we ons gehoord en gezien voelen op die momenten dat het er voor ons toe doet, groeit het vertrouwen.
En wanneer dat er niet is, kunnen we ons langzaam terugtrekken.
Beschikbaar zijn betekent niet dat we altijd alles kunnen geven, maar wel dat we laten merken: “Je doet ertoe voor mij.”
Ken elkaars taal van de liefde
Mensen geven op verschillende manieren uiting aan hun liefde. Er zijn vijf algemene talen van liefde.
- Het geven van onze tijd aan de ander
- Het uitspreken van bemoedigende woorden
- Attent gedrag door o.a. het geven van cadeaus
- Concrete hulp aanbieden
- Lichamelijke aanraking
Online kun je een test doen om erachter te komen wat je eigen liefdestaal is.
Wanneer die talen verschillen, kan het voelen alsof de liefde er niet is, terwijl die er wel is, maar anders wordt uitgedrukt.
Door onze eigen manier en die van de ander te leren kennen, kunnen we bewuster laten zien wat voor de ander belangrijk is.
De veiligheid herstellen (op het moment zelf)
Wanneer er spanning is ontstaan, kunnen we ons snel onveilig voelen. We gaan onszelf dan beschermen, door aan te vallen, te verdedigen of ons terug te trekken.
Veiligheid herstellen begint niet met oplossen, maar met vertragen. Zodat er weer rust ontstaat om oprecht te luisteren en om te voelen wat er eigenlijk onder de spanning zit.
Wat helpt daarbij?
1. Even pauze nemen
Als het oploopt, helpt het om afstand te nemen: “Ik merk dat het me te veel wordt, zullen we straks verder praten?”
2. Je intentie benoemen
Zodat de ander voelt dat je niet tegen hem of haar bent: “Ik bedoel dit niet als kritiek, ik wil je begrijpen.”
3. Letterlijk vertragen
Ga rustiger praten, wees even stil, adem een paar keer bewust in en uit door je neus.
4. Niet doorgaan met overtuigen
Gelijk krijgen vergroot vaak de afstand. Wanneer we ons niet gehoord voelen, ontstaat vaak de neiging om ons punt nog duidelijker te maken. We gaan uitleggen, herhalen of ons standpunt sterker neerzetten.
Maar wat er dan vaak gebeurt, is dat de ander zich juist meer onder druk gezet voelt. In plaats van dichterbij te komen, trekt de ander zich terug of gaat in de verdediging. Het gesprek verandert dan van: “ik wil je begrijpen” naar “ik moet mijn gelijk halen.”
5. Maak eerst weer contact met jezelf
In een spannend moment zijn we vaak vooral bezig met de ander: wat hij/zij zegt, doet of niet doet. Daardoor raken we het contact met onszelf kwijt. Wanneer we daar geen contact meer mee hebben, reageren we vaak vanuit irritatie, boosheid of controle i.p.v. waar het werkelijk om draait.
Door even stil te staan en jezelf het volgende af te vragen: “wat voel ik nu? wat raakt me? of wat heb ik nu nodig?” verandert er iets.
Vaak zien we dan dat er onder onze reactie iets anders zit, zoals:
- verdriet
- onzekerheid
- de behoefte om gezien of begrepen te worden
6. Zet een kleine, verbindende stap
Wanneer er spanning is, kan het snel voelen alsof je tegenover elkaar staat.
Alsof het gaat om:
- wie er gelijk heeft
- wie het verkeerd doet
- wie moet veranderen
Dat maakt het onveilig. Een verbindende zin kan dat patroon doorbreken. Bijvoorbeeld: “We zitten hier samen in” of “Ik wil dit samen oplossen.”
Veiligheid herstellen gaat vaak niet over grote oplossingen, maar over kleine signalen die laten voelen: “ik ben niet tegen jou.”
Na een ruzie weer naar elkaar toe bewegen
Soms lukt het niet om de spanning op het moment zelf te doorbreken. Dan ontstaat er toch een botsing of ruzie. Juist dan is het belangrijk om daarna weer naar elkaar toe te bewegen om het zo snel mogelijk goed te maken met elkaar. Wanneer we prioriteit geven aan het herstel van de verbinding, kunnen de emoties die zijn ontstaan weer losgelaten worden.
Hoe doen we dat concreet?
1. Wacht niet te lang
Laat het niet dagen sudderen als dat niet nodig is.
2. Benoem je eigen aandeel
“Ik merk dat ik te fel reageerde.”
3. Zeg waar het écht over ging
Meestal zit er iets anders onder. Bijvoorbeeld: “Ik voelde me niet gehoord.”
4. Maak weer contact
Een liefdevolle blik, een aanraking, naast elkaar gaan zitten.
5. Verontschuldig je
Gebruik eenvoudige woorden zoals: “Het spijt me” of “zullen we opnieuw beginnen?”
Dit haalt heel snel de angel uit emoties en verzacht de opgelopen pijn.
6. Probeer niet alles tegelijk op te lossen
Herstel eerst de verbinding, bespreek daarna eventueel het onderwerp.
Herstel hoeft niet perfect te zijn. Het gaat erom dat je aan elkaar laat zien: “Jij bent belangrijk voor mij.”
Uiteindelijk gaat het niet alleen om wat we doen tijdens of na spanning, maar om de keuze die daaronder ligt.
Kiezen voor verbinding
Echte verbinding ontstaat niet doordat alles goed gaat, maar doordat we kunnen laten zien wat er in ons leeft.
Kwetsbaarheid betekent dat we iets van onszelf laten zien, zonder zeker te weten hoe de ander daarop reageert. Dat vraagt moed en vertrouwen, want het is makkelijker om ons te beschermen dan om ons te laten zien.
En toch is juist dat laten zien wat er onder zit — de gevoelens en behoeften die vaak achter onze eerste reactie schuilgaan — wat verbinding mogelijk maakt.
Tegelijkertijd vraagt liefde nog iets anders.
Het vraagt de bereidheid om te blijven kiezen voor elkaar.
Ook op momenten dat het moeilijk is.
Ook wanneer we elkaar even niet begrijpen.
Liefde is niet alleen een gevoel, maar ook een keuze.
Een wilsbesluit om moeite te blijven doen.
Om het contact steeds weer te zoeken, ook als het even kwijt is.
Dat betekent niet dat alles altijd moet blijven, of dat elke relatie gezond is om in te blijven. Maar in een relatie waarin de intentie er aan beide kanten is, zit juist daar de kracht.
Niet in perfect zijn, maar in het blijven proberen.
In het steeds weer een stap naar elkaar toe zetten.
Tot slot
Misschien is liefde niet bedoeld om altijd licht en moeiteloos te zijn. En hoort het er ook bij dat het verwarrend of pijnlijk kan zijn.
Liefde gaat niet over het voorkomen van moeilijke momenten, maar over het leren herkennen wanneer we elkaar kwijtraken en hoe we daarna weer naar elkaar toe kunnen bewegen.
In het zoeken, het struikelen en het weer opnieuw proberen.
In het blijven kiezen voor contact.
Misschien is dat wel waar liefde over gaat.
Reactie plaatsen
Reacties